Czy waga w wózku paletowym musi być legalizowana? Czym jest legalizacja wagi w paleciaku?

Legalizacja wagi to sprawdzenie i poświadczenie przez uprawniony podmiot, że waga nieautomatyczna mieści się w błędach granicznych dopuszczalnych dla swojej klasy dokładności. Jeżeli wynik ważenia jest wykorzystywany do rozliczeń handlowych lub innych zastosowań objętych prawną kontrolą metrologiczną, waga musi spełniać wymagania tej kontroli. W przypadku nowej wagi nieautomatycznej podstawą dopuszczenia do takich zastosowań jest ocena zgodności. Dopiero później, w trakcie użytkowania, waga podlega legalizacji ponownej.

Dlatego przy zakupie wózka paletowego z wagą nie wystarczy informacja handlowa „z legalizacją”. Trzeba sprawdzić właściwe oznaczenia na urządzeniu, deklarację zgodności oraz termin, w którym waga powinna zostać po raz pierwszy zgłoszona do legalizacji ponownej.

Czym ocena zgodności różni się od legalizacji ponownej?

Nowa waga nieautomatyczna przeznaczona do zastosowań objętych prawną kontrolą metrologiczną jest przed wprowadzeniem do obrotu poddawana ocenie zgodności. Jeżeli procedura została przeprowadzona prawidłowo, urządzenie może być używane do rozliczeń od początku użytkowania – bez wcześniejszej wizyty w urzędzie miar.

Legalizacja ponowna dotyczy natomiast wagi już użytkowanej. Jest to urzędowe sprawdzenie, czy przyrząd nadal spełnia wymagania metrologiczne. W praktyce ma znaczenie dlatego, że wózek paletowy pracuje w trudniejszych warunkach niż stacjonarna waga: przemieszcza się po posadzce, może być narażony na uderzenia, przeciążenia i zużycie elementów.

Warto więc rozdzielić dwa pojęcia: ocena zgodności dotyczy nowego urządzenia, a legalizacja ponowna – jego późniejszej eksploatacji.

Kiedy waga w wózku paletowym musi spełniać wymagania prawnej kontroli metrologicznej?

Obowiązek dotyczy sytuacji wskazanych w Prawie o miarach, w szczególności wtedy, gdy wynik pomiaru ma wpływ na rozliczenia lub inne prawnie istotne decyzje.

• sprzedaż lub zakup towaru na wagę;
• ustalanie opłat, należności, wynagrodzeń lub odszkodowań;
• kontrola celna;
• zastosowania związane z ochroną praw konsumenta, zdrowia, życia, środowiska, bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W magazynie ta sama paleta może być ważona w różnych celach. Jeżeli pomiar służy wyłącznie wewnętrznej kontroli – na przykład sprawdzeniu orientacyjnej masy ładunku lub kontroli przeładowania – waga do rozliczeń nie zawsze jest potrzebna. Jeżeli jednak wynik ważenia staje się podstawą sprzedaży, zakupu, korekty należności lub innego formalnego rozliczenia, należy używać wagi spełniającej wymagania prawnej kontroli metrologicznej.

Jak rozpoznać nową wagę po ocenie zgodności?

Na nowej wadze nieautomatycznej po prawidłowo przeprowadzonej ocenie zgodności powinny znajdować się:

• oznakowanie CE;
• dodatkowe oznakowanie metrologiczne „M” wraz z dwiema ostatnimi cyframi roku, w którym je naniesiono, umieszczone w prostokącie;
• numer jednostki notyfikowanej.

Do urządzenia powinna być także dołączona deklaracja zgodności producenta. Sam znak CE nie jest wystarczającą informacją o możliwości stosowania wagi w rozliczeniach.

Na starszych wagach można spotkać zieloną kwadratową nalepkę z czarną literą „M”. Takie oznaczenie pochodzi ze starszych regulacji i może występować na urządzeniach wprowadzonych do obrotu przed zmianą przepisów.

Jak długo można używać nowej wagi przed pierwszą legalizacją ponowną?

Dla wag nieautomatycznych termin pierwszego zgłoszenia do legalizacji ponownej wynosi 2 lata.

Co ważne, nie liczy się go od dnia zakupu.

Termin liczy się od 1 grudnia roku, którego oznaczenie zostało naniesione na przyrządzie podczas oceny zgodności.

Przykład: jeżeli na oznakowaniu metrologicznym widnieje rok 2024 – M24, wagę należy zgłosić do legalizacji ponownej przed 1 grudnia 2026 r.

Każda kolejna legalizacja ponowna wagi nieautomatycznej jest ważna przez 25 miesięcy, zgodnie z zasadami obowiązującymi dla tego rodzaju przyrządów. Liczenie terminów krok po kroku, z przykładami dat dla różnych roczników, zawiera tekst o terminach ponownej legalizacji wózków paletowych z wagą.

Kiedy legalizacja ponowna może być potrzebna wcześniej?

Wagę należy zgłosić do legalizacji ponownej także w przypadkach przewidzianych w Prawie o miarach, m.in. po naprawie oraz po uszkodzeniu lub zniszczeniu oznaczeń albo cech zabezpieczających.

W praktyce przy wózku paletowym znaczenie może mieć ingerencja w układ pomiarowy – na przykład wymiana tensometru, przewodu lub innego elementu objętego zabezpieczeniem metrologicznym. Sama zwykła eksploatacja lub wymiana elementu niezwiązanego z układem ważącym nie powinna być automatycznie utożsamiana z koniecznością ponownej legalizacji.

Przepisy wymieniają również zmianę miejsca instalacji lub użytkowania, w którym dokonano oceny zgodności albo legalizacji. W przypadku urządzeń mobilnych, takich jak wózek paletowy, nie należy tego rozumieć jako obowiązku ponownej legalizacji po każdym przemieszczeniu wózka podczas normalnej pracy. W razie wątpliwości znaczenie mają warunki określone dla konkretnego typu przyrządu i jego dokumentacji.

Dlaczego pochylenie ma znaczenie przy ważeniu na wózku paletowym?

Wózek z wagą pracuje na posadzce, rampie lub w strefie przeładunkowej, dlatego pochylenie może wpływać na wynik pomiaru. Z tego powodu konstrukcja urządzenia musi ograniczać wpływ przechyłu w sposób przewidziany dla danego typu wagi.

W zależności od konstrukcji może to być m.in. automatyczny czujnik pochylenia, który po przekroczeniu dopuszczalnej wartości blokuje prawidłowe wykonanie ważenia, wydruk lub transmisję wyniku. Nie jest to jednak jedyne rozwiązanie dopuszczane przez wymagania metrologiczne – sposób zabezpieczenia zależy od konstrukcji konkretnej wagi.

Wózki KPZ – wersje do rozliczeń i dobór parametrów

W wózkach paletowych KPZ wersje przeznaczone do zastosowań objętych prawną kontrolą metrologiczną są oferowane jako urządzenia po ocenie zgodności. Na tabliczce znamionowej wersja legalizowana ma w symbolu literę E, np. KPZ 71E-9. Modele z legalizacją i bez niej zestawia kategoria wózków paletowych z wagą w wersjach legalizowanych i standardowych.

Przy zakupie warto sprawdzić nie tylko nośność, ale również działkę odczytową, ponieważ parametry te są ze sobą powiązane.

W ofercie SPARE dla modelu KPZ 71-9 z legalizacją dostępne są dwie konfiguracje:

Obie konfiguracje są oferowane w tej samej cenie. Wariant 1500 kg może być korzystny tam, gdzie ważniejsza jest drobniejsza działka odczytowa, natomiast wariant 2200 kg daje większy zakres ważenia. Wybór powinien wynikać z rzeczywistej masy ważonych palet i oczekiwanej dokładności odczytu.

Jeżeli wynik ważenia ma być wykorzystywany do rozliczeń, należy wybrać wersję urządzenia po ocenie zgodności i użytkować ją zgodnie z warunkami określonymi przez producenta. Gdy palety waży się zawsze w jednym miejscu, na przykład przy rampie wydań, alternatywą dla wózka jest waga paletowa KPZ w wersji z legalizacją, ustawiana na równym, wypoziomowanym podłożu.

[shopProducts]173,191,605,603,604[/shopProducts]

Jak wygląda legalizacja wagi w praktyce?

Wagę zgłasza się do właściwego urzędu miar albo do upoważnionego podmiotu. Podczas sprawdzenia porównuje się wskazania wagi ze wzorcami masy i weryfikuje zgodność z wymaganiami dla danego przyrządu.

• sprawdź rok widoczny przy oznakowaniu „M” albo termin wynikający z poprzedniej legalizacji;
• przygotuj dane z tabliczki znamionowej oraz deklarację zgodności;
• zgłoś wagę do legalizacji ponownej;
• udostępnij urządzenie do sprawdzenia;
• po pozytywnym wyniku sprawdź nowe cechy legalizacyjne na urządzeniu.

Legalizacja nie jest naprawą ani regulacją wagi. Jeżeli urządzenie waży nieprawidłowo, najpierw powinno trafić do serwisu, a dopiero potem do legalizacji ponownej.

Co grozi za używanie wagi bez ważnej legalizacji lub oceny zgodności?

Używanie przyrządu pomiarowego niezgodnie z wymaganiami Prawa o miarach może prowadzić do odpowiedzialności wykroczeniowej oraz wycofania urządzenia z użytkowania.

W praktyce równie ważne jest ryzyko sporów z kontrahentami, jeśli masa z niewłaściwie użytkowanej lub niesprawdzonej wagi trafia na dokumenty handlowe.

Dlatego termin legalizacji ponownej warto wpisać do harmonogramu przeglądów magazynu i traktować go tak samo jak inne terminy związane z bezpieczeństwem i utrzymaniem sprzętu.

Najczęstsze pytania o legalizację wagi

Ile kosztuje legalizacja wagi?

Opłaty za legalizację w urzędach miar określa rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie opłat za czynności urzędowe (Dz.U. 2019 poz. 1679). Wysokość opłaty wnioskodawca wylicza sam na formularzu dołączonym do wniosku. Świadectwo legalizacji to osobna czynność, płatna niezależnie od samej legalizacji.

Czy legalizacja wagi to to samo co wzorcowanie?

Nie. Wzorcowanie (kalibracja) służy sprawdzeniu wskazań i określeniu odchyłek pomiaru. Nie zastępuje oceny zgodności ani legalizacji ponownej wymaganej w zastosowaniach objętych prawną kontrolą metrologiczną.

Czy nowy wózek po ocenie zgodności można od razu używać do rozliczeń?

Tak. Jeżeli urządzenie prawidłowo przeszło ocenę zgodności, ma wymagane oznaczenia i dokumenty, może być używane w odpowiednich zastosowaniach od początku użytkowania – do czasu, w którym należy je zgłosić do pierwszej legalizacji ponownej.

Czy trzeba mieć osobne świadectwo legalizacji przy nowym wózku?

Przy nowej wadze po ocenie zgodności nie otrzymuje się świadectwa legalizacji ponownej, ponieważ legalizacja ponowna nie została jeszcze wykonana. Kluczowe są oznaczenia na urządzeniu i deklaracja zgodności. Kupujący legalizowany wózek KPZ z drukarką opisał w opinii na spare.pl zdziwienie, że w przesyłce nie było świadectwa, a wystarczała naklejka na wózku.

Czy legalizowany wózek z wagą może pracować w chłodni?

Tak, jeżeli temperatura i warunki pracy mieszczą się w zakresie dopuszczonym przez producenta dla konkretnego modelu. Wózki z wagą KPZ pracują w zakresie od −10 do +40 °C, co obejmuje typową chłodnię (0…+8 °C), ale nie mroźnię (−18…−25 °C). Przed użyciem w chłodni lub mroźni należy sprawdzić ten zakres w dokumentacji urządzenia.